Uống nước chanh muối hạt có chữa trào ngược dạ dày không?

Chỉ cần gõ vài từ khóa trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những chia sẻ khẳng định rằng uống nước chanh pha muối hạt mỗi ngày có thể giúp “chữa khỏi” trào ngược dạ dày. Nhiều người kể lại trải nghiệm cá nhân, cho rằng cách làm này giúp giảm ợ chua, nóng rát và làm dịu dạ dày nhanh chóng. Tuy nhiên, liệu uống nước muối hạt, đặc biệt là nước chanh muối, có thực sự chữa được trào ngược dạ dày hay không?

Vì sao nước chanh muối hạt được cho là có lợi cho dạ dày?

Lý do phổ biến nhất khiến nhiều người tin vào phương pháp này nằm ở quan niệm: chanh tuy có vị chua nhưng khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành kiềm, từ đó trung hòa acid dư thừa trong dạ dày. Kết hợp với muối hạt – vốn được xem là khoáng chất “sạch”, phương pháp này được thổi phồng như một cách tự nhiên để cải thiện trào ngược.

Tuy nhiên, đây là một sự hiểu sai khá phổ biến về sinh lý tiêu hóa. Trong y học, khái niệm thực phẩm có tính kiềm hay acid chỉ được ghi nhận sau quá trình chuyển hóa tại gan và thận, thể hiện ở nước tiểu. Điều này hoàn toàn không xảy ra trong dạ dày.

Chanh không hề “kiềm hóa” dạ dày như nhiều người lầm tưởng

Trước khi được chuyển hóa, nước chanh phải đi qua thực quản và lưu lại trong dạ dày với bản chất hóa học ban đầu là acid, chủ yếu là acid citric. Dạ dày người bình thường vốn đã có môi trường rất acid, với pH dao động từ khoảng 1,5 đến 3,5.

Khi niêm mạc dạ dày hoặc thực quản đã bị tổn thương do trào ngược, việc đưa thêm một dung dịch có tính acid vào không những không giúp trung hòa mà còn kích thích mạnh các thụ thể cảm giác. Hệ quả là cảm giác nóng rát, đau thượng vị và ợ chua có thể tăng lên rõ rệt.

Nói cách khác, không tồn tại cơ chế sinh lý nào cho phép chanh trung hòa acid ngay tại dạ dày.

Uống nước muối hạt có chữa trào ngược dạ dày không?

Câu trả lời ngắn gọn là không. Không chỉ không chữa được trào ngược dạ dày, việc uống nước chanh pha muối hạt thường xuyên còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt khi sử dụng không kiểm soát liều lượng và kéo dài. Để hiểu rõ hơn, cần nhìn nhận riêng từng thành phần trong thức uống này.

Nguy cơ tiềm ẩn khi sử dụng muối hạt không kiểm soát

Muối là khoáng chất thiết yếu, nhưng chỉ có lợi khi dùng đúng mức. Theo khuyến cáo, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày không nên vượt quá khoảng 5 gram, bao gồm cả muối có sẵn trong thực phẩm.

Việc uống nước muối hạt thường xuyên, đặc biệt khi không định lượng rõ ràng, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.

• Rối loạn cân bằng điện giải: Nạp quá nhiều natri khiến cơ thể phải điều chỉnh áp lực thẩm thấu, dễ gây buồn nôn, chóng mặt, mệt mỏi, nhất là ở người cao tuổi hoặc người có chức năng thận suy giảm.
• Làm nặng bệnh thận mạn: Thận phải làm việc quá tải để đào thải lượng natri dư thừa, lâu dài có thể làm tổn thương cấu trúc và chức năng thận.
• Ảnh hưởng xấu đến gan: Ở người có bệnh gan mạn, ăn mặn hoặc dùng muối không kiểm soát dễ gây giữ nước, phù và cổ trướng.
• Tăng nguy cơ tai biến mạch máu não: Muối làm tăng thể tích tuần hoàn và huyết áp, trong khi tăng huyết áp kéo dài là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ.

Acid citric trong chanh tác động đến dạ dày như thế nào?

Acid citric là thành phần chính tạo nên vị chua của chanh. Đây là chất có khả năng kích thích mạnh niêm mạc dạ dày và thực quản, đặc biệt ở những người đang có viêm hoặc tổn thương.

• Kích thích tăng tiết acid: Acid citric kích hoạt tế bào viền tăng tiết HCl, khiến môi trường dạ dày càng acid hơn.
• Làm suy yếu cơ vòng thực quản dưới: Ở một số người nhạy cảm, acid có thể làm giảm trương lực cơ vòng, khiến tình trạng trào ngược nặng thêm.
• Bào mòn hàng rào bảo vệ niêm mạc: Khi lớp chất nhầy bảo vệ bị suy yếu, niêm mạc dễ bị viêm loét và tổn thương hơn.

Kích thích acid kéo dài có thể dẫn đến viêm dạ dày, thực quản mạn tính, loét và xuất huyết tiêu hóa. Trong những trường hợp nặng, loét sâu không được điều trị còn có nguy cơ thủng dạ dày.

Viêm loét mạn tính kéo dài, đặc biệt khi kèm nhiễm vi khuẩn dạ dày hoặc không được điều trị đúng cách, làm tăng nguy cơ biến đổi niêm mạc. Acid không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư, nhưng là yếu tố góp phần làm trầm trọng quá trình tổn thương mạn tính.

Góc nhìn y học cổ truyền về nước chanh muối

Theo y học cổ truyền, các biểu hiện của trào ngược dạ dày tương ứng với các chứng như vị quản thống, ẩu toan, khí nghịch. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi là vị khí không giáng mà nghịch lên trên.

Nguyên nhân thường gặp bao gồm tỳ vị hư nhược, can khí uất kết, ẩm thực thất điều hoặc ngoại tà hàn nhiệt xâm phạm vị.

• Vị chua của chanh có tính thu liễm, dễ cản trở quá trình giáng khí vốn rất quan trọng trong điều trị trào ngược.
• Vị mặn của muối quy kinh Thận, dùng nhiều hoặc kéo dài sẽ làm tổn hại Thận khí.

Vì vậy, nước chanh pha muối không phù hợp với đa số thể bệnh trào ngược, đặc biệt ở người có tỳ vị hư, can khí uất hoặc bệnh mạn tính kèm theo.

Người bị trào ngược dạ dày nên làm gì thay vì uống nước muối hạt?

Trào ngược dạ dày là bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu tiếp cận đúng cách.

• Ăn chậm, chia nhỏ bữa ăn.
• Hạn chế rượu bia, cà phê, nước có gas, thức ăn nhiều dầu mỡ, chua cay.
• Không nằm ngay sau ăn, chỉ nghỉ ngơi sau ít nhất 2–3 giờ.
• Kê cao đầu giường khi ngủ.

Một số thảo dược như gừng, nghệ có thể hỗ trợ tiêu hóa trong những trường hợp phù hợp, nhưng cần được tư vấn bởi người có chuyên môn. Ngay cả những phương pháp dân gian tưởng chừng lành tính cũng cần dùng đúng thể bệnh, đúng liều lượng và đúng người.

Uống nước muối hạt, đặc biệt là nước chanh pha muối, không phải là phương pháp chữa trào ngược dạ dày. Ngược lại, việc áp dụng tùy tiện có thể khiến bệnh nặng hơn và gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe. Thay vì tin vào những lời truyền miệng chưa được kiểm chứng, người bệnh nên thăm khám và điều trị theo hướng khoa học, phù hợp với thể trạng của mình. Điều trị đúng cách không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm về lâu dài.