Tâm sen được thu hoạch như thế nào?

Không phải ngẫu nhiên mà giữa vô vàn thảo dược đất Việt, tâm sen lại được ví như “trái tim” bình yên của mỗi chén trà an thần. Đã bao lgiờ bạn nhâm nhi tách trà tâm sen thơm dịu, cảm nhận đắng nhẹ thanh lan tỏa khắp cơ thể và tự hỏi tâm sen được thu hoạch như thế nào để giữ trọn vẹn tinh túy của thiên nhiên? Hôm nay, mời bạn cùng tôi dạo bước qua những đầm sen xanh mướt, để khám phá câu chuyện bình dị mà sâu sắc về hành trình tâm sen.

Tâm sen là gì, nằm ở vị trí nào?

Nếu bạn từng cầm trên tay một hạt sen vừa chín tới, chắc hẳn đã nhìn thấy phần lõi xanh nhỏ xíu nằm sâu trong mỗi hạt sen. Đó chính là tâm sen, bộ phận được ví như “mạch nguồn” của cây sen.

Tâm sen, hay còn gọi là liên tâm, là mầm xanh nằm gọn giữa hạt sen già, dài chỉ vài milimet nhưng lại chứa đựng trọn vẹn hương vị, tinh chất của cả bông sen.

Đừng xem thường hình hài bé nhỏ ấy, tâm sen cũng là một trong những phần quý giá bậc nhất, kết tinh công sức của cả mùa sen rực rỡ.

Từ xa xưa, tâm sen đã được các cụ sử dụng như một vị thuốc quý giúp an thần, dưỡng tâm, thanh nhiệt. Cái hay của tâm sen là không chỉ làm dịu những cơn mất ngủ, mà còn giúp cân bằng tinh thần giữa nhịp sống hiện đại xô bồ.

Tâm sen được thu hoạch như thế nào?

Thu hoạch tâm sen không đơn giản như hái rau ngoài vườn. Đó là cả một nghệ thuật, đòi hỏi sự tinh tế và cả kinh nghiệm.

Thời điểm vàng để thu hoạch tâm sen

Thông thường, tâm sen được lấy từ những bông sen già khi hạt sen đã đủ độ chín, mẩy và căng tròn. Khoảng thời gian lý tưởng nhất là vào tháng 6 – tháng 8 dương lịch, khi đầm sen bạt ngàn sắc xanh và bông sen đạt độ trưởng thành tối ưu.

Người dân quê tôi thường ví von: “Thu hoạch tâm sen cũng như chọn người tri kỷ, phải đúng thời điểm, đúng độ thì mới trọn vẹn tình nghĩa.”

• Sen non: tâm còn nhỏ, chưa đủ dược tính, vị nhạt.
• Sen quá già: tâm chuyển sang màu vàng nâu, mất đi vị thơm và tác dụng.
• Sen vừa chín: tâm xanh mướt, dài vừa phải, dẻo dai và giàu dưỡng chất nhất.

Cách thu hoạch tâm sen nguyên vẹn

Quy trình thu hoạch tâm sen khá công phu. Người làm phải tách từng hạt sen khỏi đài, rồi nhẹ nhàng bóc lớp vỏ cứng bên ngoài. Khi hạt sen lộ ra, dùng dao nhỏ hoặc tay tách đôi, bạn sẽ thấy mầm xanh nằm giữa đó chính là tâm sen.

Công đoạn này đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi bàn tay khéo léo, bởi chỉ một chút mạnh tay là tâm sen sẽ bị dập, mất màu và giảm chất lượng.

Nhiều nghệ nhân làng sen ở Huế, Hà Nội, Đồng Tháp… truyền lại rằng: “Lấy tâm sen cũng như rút sợi chỉ từ bông gòn, phải nhẹ nhàng, đều tay, để giữ trọn vị thanh khiết.”

Tâm sen được chế biến như thế nào?

Sau khi thu hoạch, người làm thường trải tâm sen ra mẹt, phơi dưới nắng nhẹ hoặc sấy ở nhiệt độ thấp (khoảng 40-50°C) cho đến khi khô giòn, giữ được màu xanh ngọc bích đặc trưng.

• Phơi nắng tự nhiên: giúp tâm sen giữ màu xanh, hương thơm nhẹ.
• Sấy máy: kiểm soát được nhiệt độ, hạn chế vi khuẩn và nấm mốc.
• Bảo quản: tâm sen khô cần được cất trong lọ kín, nơi thoáng mát.

Những vùng đất thu hoạch tâm sen nổi tiếng

Rời xa những ồn ào phố thị, ta tìm về với những cánh đồng sen bát ngát, nơi đất lành hội tụ nhiều linh khí của đất trời.

Đầm sen Đồng Tháp

Nói đến tâm sen là phải nhắc tới Đồng Tháp, cái xứ sở sen hồng trứ danh của miền Tây Nam Bộ. Ở đây, nghệ thuật thu hoạch tâm sen đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống người dân. Từ sáng sớm, khi sương còn đọng trên lá, những người nông dân đã lội đầm, nhẹ tay hái từng bông sen già, mang về tách lấy hạt và tâm sen.

Làng sen Tây Hồ

Hà Nội có làng sen Tây Hồ nổi tiếng với giống sen trắng hương thơm ngào ngạt. Người dân nơi đây không chỉ biết cách chọn thời điểm vàng để thu hoạch, mà còn gìn giữ nhiều bí quyết phơi sấy truyền thống. Nhờ đó, tâm sen Tây Hồ luôn được đánh giá cao về chất lượng và hương vị, trở thành món quà quý mỗi dịp hè về.

Cách nhận biết tâm sen chất lượng

Không phải ai cũng có cơ hội tự tay thu hoạch tâm sen. Nhưng bạn hoàn toàn có thể lựa chọn được tâm sen chất lượng nếu để ý những điểm sau:

• Màu sắc: tâm sen khô đạt chuẩn phải có màu xanh ngọc bích, không ngả vàng hay nâu sẫm.
• Mùi thơm: khi ngửi gần sẽ thấy hương thơm dịu, hơi ngai ngái đặc trưng của sen, không có mùi ẩm mốc hay lạ.
• Kết cấu: sợi tâm sen nhỏ, thẳng, không bị gãy vụn, không dính tạp chất.
• Độ khô: tâm sen khô phải giòn, không ẩm ướt, không vón cục.

Để tâm sen giữ được dược tính và hương vị, bạn nên bảo quản trong lọ thủy tinh hoặc túi zip kín, đặt nơi khô ráo, thoáng mát. Nếu dùng lâu dài, có thể chia nhỏ lượng tâm sen ra nhiều lọ để tránh mở ra nhiều lần, làm giảm chất lượng.

Bạn thân mến, tâm sen được thu hoạch không chỉ là câu chuyện của đôi tay khéo léo, mà còn là câu chuyện của tình yêu, sự gắn bó với thiên nhiên và lòng biết ơn với những giá trị truyền thống. Khi bạn nhấp một ngụm trà tâm sen, hãy nhớ rằng trong đó có cả nắng gió, mồ hôi, sự nhẫn nại và niềm tự hào của người nông dân Việt. Nếu có dịp, hãy tự mình trải nghiệm quy trình thu hoạch tâm sen để cảm nhận sâu sắc hơn về “trái tim” xanh bé nhỏ này nhé.